Je neemt je voor om beter je grenzen aan te geven. Om niet altijd eerst rekening te houden met een ander. Om minder streng voor jezelf te zijn of eindelijk eens voor jezelf te kiezen.

En toch gebeurt het weer.

Voor je het weet, zeg je ja terwijl je eigenlijk nee voelt. Pas je jezelf aan. Neem je verantwoordelijkheid voor iets wat niet van jou is. Of merk je achteraf dat je opnieuw in precies hetzelfde patroon bent gestapt.

Dat kan frustrerend zijn. Zeker wanneer je heel goed weet dat je het anders wilt.

Maar weten dat je iets anders wilt, betekent nog niet automatisch dat je ook anders reageert.

Patronen ontstaan niet zomaar

Veel patronen zijn ooit ontstaan omdat ze je ergens bij hielpen.

Misschien leerde je al jong dat het belangrijk was om rekening te houden met anderen. Dat harmonie bewaren veiliger voelde dan zeggen wat jij nodig had. Dat waardering kwam wanneer je behulpzaam was, goed presteerde of geen problemen veroorzaakte.

Zo kunnen overtuigingen ontstaan als:

Ik moet rekening houden met anderen.
Ik mag niemand teleurstellen.
Ik moet het goed doen.
De ander is belangrijker dan ik.
Als ik nee zeg, kwets ik iemand.

Na verloop van tijd hoef je daar niet meer bewust over na te denken. Het wordt een automatische manier van reageren.

En juist daarom kunnen bepaalde patronen zo hardnekkig zijn.

Je kunt iets begrijpen en het toch blijven doen

Misschien herken je dat je achteraf precies kunt aanwijzen wat er gebeurde.

Waarom zei ik nou weer ja?
Waarom heb ik niet gewoon gezegd wat ik ervan vond?
Ik wéét toch dat ik niet verantwoordelijk ben voor hoe die ander zich voelt?

Dat bewustzijn is waardevol. Het helpt je om jezelf steeds beter te begrijpen.

Maar een patroon dat diep verweven is geraakt in hoe je reageert, verandert niet altijd alleen doordat je erover nadenkt.

Je bewuste hoofd kan inmiddels iets heel anders vinden, terwijl er op een onbewuste laag nog steeds een oude overtuiging of emotionele reactie actief is.

Pleasen was voor mij heel normaal

Dat herken ik ook uit mijn eigen leven.

Lange tijd was pleasen voor mij zo vanzelfsprekend dat ik het niet eens altijd als pleasen herkende. Rekening houden met anderen, me aanpassen, verantwoordelijkheid voelen voor hoe een ander zich voelde en soms over mijn eigen grenzen heen gaan: het zat verweven in hoe ik in het leven stond.

Met mijn verstand kon ik op een gegeven moment prima zien wat ik deed. Maar dat betekende nog niet dat ik er automatisch mee stopte.

Door mijn eigen proces met NEI ben ik gaan onderzoeken welke overtuigingen en emoties onder dat gedrag lagen. Daardoor werd steeds duidelijker waarom ik in bepaalde situaties reageerde zoals ik reageerde.

Het pleasen is niet van de ene op de andere dag verdwenen. Wel merkte ik dat het steeds minder vanzelfsprekend werd.

Ik voel eerder wanneer iets niet bij mij past. Ik kan makkelijker bij mezelf blijven en voel minder de automatische verantwoordelijkheid om het voor een ander goed te maken.

Voor mij zit daar een belangrijk verschil: niet harder proberen om een patroon te doorbreken, maar begrijpen wat het patroon ooit nodig maakte.

Wat gebeurt er onder de oppervlakte?

Een terugkerend patroon is vaak alleen het deel dat je aan de buitenkant ziet.

Daaronder kunnen emoties, ervaringen en overtuigingen liggen die veel eerder zijn ontstaan.

Bij pleasen kan dat bijvoorbeeld samenhangen met angst voor afwijzing, behoefte aan goedkeuring, verantwoordelijkheid voor anderen of de overtuiging dat je pas waardevol bent wanneer je iets voor een ander betekent.

Bij perfectionisme kunnen weer andere overtuigingen een rol spelen. En achter moeite met grenzen aangeven kan iets heel anders liggen.

Daarom geloof ik niet zo in één standaardverklaring voor bepaald gedrag.

Het interessante is juist de vraag:

Wat maakt dat jíj dit patroon nodig hebt gehad?

Oude patronen doorbreken begint met bewustwording

Een patroon hoeft niet je vijand te zijn.

Wanneer je gaat begrijpen waar een automatische reactie vandaan komt, kun je er met meer nieuwsgierigheid naar kijken. Je hoeft jezelf dan niet steeds te corrigeren of te veroordelen omdat je ‘het alweer doet’.

Binnen NEI-therapie onderzoeken we welke onbewuste emoties en overtuigingen mogelijk onder zo’n terugkerend patroon liggen. Daarbij kijken we niet alleen naar wat je doet, maar juist naar wat eronder meespeelt.

Wanneer daar iets verandert, kan er ruimte ontstaan om in het dagelijks leven andere keuzes te maken.

Niet omdat je jezelf voortdurend moet dwingen om anders te zijn.

Maar omdat die oude automatische reactie steeds minder nodig wordt.

Welk patroon blijft bij jou terugkomen?

Soms zijn patronen heel duidelijk. Soms zijn ze zo vertrouwd dat je ze pas gaat herkennen wanneer je merkt dat je steeds in vergelijkbare situaties terechtkomt.

Misschien is het altijd sterk moeten zijn. Moeite hebben met nee zeggen. Jezelf wegcijferen. Alles perfect willen doen. Of je verantwoordelijk voelen voor het geluk van anderen.

Dan kan het interessant zijn om jezelf niet alleen af te vragen:

Hoe kom ik hiervan af?

Maar ook:

Waar komt dit patroon vandaan en wat heeft het mij ooit gebracht?

Juist daar kan een heel ander inzicht ontstaan.